ข้ามไปยังเนื้อหาหลัก

วรรคตอนการให้สัมภาษณ์ของ สมศักดิ์ เทพสุทิน รมว.สาธารณสุข (สธ.) ถึงประเด็น "การยกระดับค่าป่วยการ สู่ SMART อสม." มุ่งมาสู่การยกระดับคุณภาพชีวิตของ อสม. (อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน)

มีเป้าหมายคือให้มั่นคงมากขึ้นด้วยการเตรียมเสนอ (ร่าง) พ.ร.บ. อสม. เพื่อรองรับสถานภาพ การพัฒนาศักยภาพ รวมถึงสิทธิประโยชน์และการยกระดับอื่นๆ เช่น อสม. ที่มีวุฒิการศึกษาที่สามารถเรียนต่อได้เป็นผู้ช่วยพยาบาล หรือบุตรหลานของ อสม. คาดหมายว่า 1 ปีงบประมาณจะเห็นรูปเห็นร่างกฎหมายนี้ (https://www.thecoverage.info/news/content/6706)

เห็นได้ชัดว่ารัฐบาล โดย รมว.สธ. คนปัจจุบันอย่างสมศักดิ์ ก็เห็นศักยภาพของ อสม. ในการสร้างเสริมสุขภาพป้องกันโรคให้กับประชาชนในชุมชนอย่างดีมาตลลอด มากไปกว่านั้น ยังเห็นว่าศักยภาพ หรือบทบาทของ อสม. มีโอกาสที่จะยกระดับได้ ซึ่งจะนำไปสู่การเพิ่มประสิทธิภาพของสุขภาพปฐมภูมิให้ดียิ่งขึ้น

ว่ากันด้วยเรื่องบทบาทของ อสม. ที่น่าจะถูกยกระดับ “The Coverage” ค้นเจองานวิจัยชิ้นหนึ่งของสถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข (สวรส.) ที่ชื่อว่า 'การสังเคราะห์ทางเลือกและข้อเสนอเชิงนโยบายเพื่อสนับสนุนการปฏิรูปบทบาท อสม. และอาสาสมัครสาธารณสุขกรุงเทพมหานคร (อสส.) เพื่อมุ่งสู่การบรรลุเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน' ซึ่งเผยแพร่เมื่อปี 2565 ที่ผ่านมา

เป้าหมายของงานวิจัยชุดนี้ คือการได้มาซึ่งข้อมูลสำหรับการตัดสินใจเชิงนโยบาย เพื่อสนับสนุนปฏิรูปบทบาท อสม. และ อสส. เพื่อบรรลุเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน ผ่าน 4 เป้าหมายที่เจาะจงเฉพาะ 

คือ 1. เพื่อกำหนดทางเลือกแนวทาง การปฏิรูปบทบาทของ อสม. 2. เพื่อวิเคราะห์ พร้อมสังเคราะห์ข้อเสนอแนะแต่ละทางเลือกเพื่อพิจารณาเลือกทางเลือก 3. ประเมินทางเลือกของแนวทางการสนับสนุน และ 4. พัฒนาแนวทางเบื้องต้นให้กับองค์กรบริหาร และสนับสนุนปฏิรูปบทบาท อสม. และ อสส.

งานวิจัยที่ใช้เวลาสำรวจ ศึกษา และสัมภาษณ์สอบถามจากผู้เกี่ยวข้อง ทั้งในระดับนโยบาย ผู้ทรงคุณวุฒิ นักวิชาการ เจ้าหน้าที่ ผู้บริหารท้องถิ่นและประชาชน รวมไปถึง อสม. และ อสส. จากทั่วประเทศประมาณ 800 คน ได้ผลออกมาหลายมิติ

เริ่มจากมิติภารกิจในปัจจุบันของ อสม. และ อสส. ที่จะมีบทบาทเป็นผู้ร่วมให้บริการสุขภาพปฐมภูมิ และงานด้านสาธารณสุข ซึ่งทำได้ก็เพราะมาจากนโยบายของ สธ. ที่ให้ขับเคลื่อนงานในระบบบริการ แต่หากจะยกระดับบทบาทของ อสม. และ อสส. ให้มีศักยภาพมากขึ้น จำเป็นต้องเปลี่ยนบทบาทจากผู้ร่วมให้บริการ มาสู่บทบาทผู้ขับเคลื่อนการจัดการสุขภาพในชุมชน และสนับสนุนให้ไปสู่การเป็นนักบริบาล

ซึ่งบทบาทที่ถูกยกระดับ จะเป็นตัวกำหนดการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมทางสุขภาพ และพัฒนาคุณภาพชีวิตของชุมชนให้ดีขึ้นได้

เพราะเมื่อ อสม. ก้าวมาเป็นผู้ขับเคลื่อน ซึ่งก็คือผู้นำทางสุขภาพในชุมชน จะเป็นบทบาทของผู้นำในการจัดการปัญหาสุขภาพของประชาชนร่วมกับทีมหมอครอบครัว เครือข่ายสุขภาพและประชาชนในพื้นที่ เพื่อรองรับปัญหาท้าทายที่สำคัญ ได้แก่ การเข้าสู่สังคมสูงอายุ

แต่ทั้งนี้ ลำพังการพัฒนา อสม. และ อสส. อย่างเดียวอาจไม่พอ ต้องมีแรงหนุนจากชุมชน และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) ให้กับ อสม. และ อสส.